الشيخ الأنصاري ( مترجم وشارح : جمشيد سميعى )

8

رسائل شيخ انصارى ( فارسى )

تشريح المسائل ( * ) غرض از اصول عمليه چيست ؟ آن دسته از دستورالعمل‌هاى عقلى و شرعى است كه در هنگام جهل و سرگردانى در احكام واقعيه ، از جانب شارع مقدّس و عقل تشريع و اعتبار مىشوند . ( * ) غرض از قواعد و وظايف ظاهريّه چيست ؟ نجات مكلّف از حيرت و سرگردانى در مقابل عمل است . ( * ) مكلّف مجتهد در چه زمانى مجاز به استفاده از اصول عمليه است ؟ هنگامى كه به تمام معنا از رسيدن به حكم واقعى مأيوس مىشود . ( * ) چه عواملى باعث مىشود كه مجتهد در دسترسى به واقع دچار حيرت و سرگردانى شود ؟ فقدان نص ، اجمال نص ، تعارض نصوص و تساقط آنها . ( * ) آيا شرع و عقل جهت خروج مكلّف از بن‌بست شك ، راه‌حلّى ارائه كرده يا نه ؟ بله : تعيين همين اصول عمليّه يا قواعد اصوليه و يا ادلّهء فقاهتيّه است . ( * ) كاربرد ادلّهء فقاهتيّه در كجاست ؟ در سرتاسر فقه ، از باب طهارت تا پايان ديات . ( * ) اصول عمليّه را نام ببريد ؟ اصالة البراءة ، اصالة الاحتياط ، اصالة التخيير ، اصالة الاستصحاب . ( * ) اصالة البراءة يعنى چه ؟ يعنى : اصل اين است كه : ذمّهء ما برى است و ما تكليفى نداريم . ( * ) اصل برائت عقلى است و يا شرعى ؟ هم عقلى است ، هم شرعى يعنى : هم عقل برآن حاكم است ، هم شرع . ( * ) چه تفاوتى ميان برائت عقلى و برائت شرعى مىباشد ؟ 1 - موضوع در برائت عقلى عدم البيان است ، و لذا عقل در اينجا مىگويد : عقاب بلابيان قبيح است . 2 - موضوع در برائت شرعى عدم العلم است ، چرا كه شرع در اينجا فرموده است : « رفع ما لا يعلمون » و يا « الناس فى سعة ما لم يعلموا » و يا « كلّ شىء حلال حتى تعرف انّه حرام » . ( * ) آيا اصول عمليه منحصر در همين چهار قسم مذكور است ؟ خير ، اصول عمليّهء ديگرى وجود دارد كه عبارتند از : اصالة الطهارة ، اصالة الحليّة ، اصالة التزكية و هكذا . . . كه جاى بحثشان در علم فقه است .